Gipuzkoako Kirolari Promesen 2027ko deialdia Gipuzkoako Foru Aldundiak kirol-emaitza garrantzitsuak eta goi-mailara iristeko itxaropen oinarrituak dituzten kirolari gazteak identifikatu eta aitortzeko duen tresnetako bat da.

Ereduak kirol-irizpide objektiboak, lurralde- eta administrazio-baldintzak, erakunde-aitorpena eta izendapenaren aldian bete beharreko zenbait betebehar uztartzen ditu. 2027rako, gainera, hainbat aldaketa ezartzen ditu aurreko deialdiarekin alderatuta; besteak beste, eskaerak aurkezteko sistemaren aldaketa, adinari eta erroldatzeari buruzko salbuespen berriak, goi-maila absolutuarekin lotutako egoera jakin batzuen bazterketa eta kontuan hartutako kirol-merezimenduen aldaketa.

Izendapenak 2027 osoan izango ditu ondorioak, eta Goi Errendimenduari parekatutako kirolari promesaren ziurtagiriak hezkuntza-ondorioak izango ditu 2026/2027 eta 2027/2028 ikasturteetan.

Indarguneak

1. Argi definitutako erakunde- eta lege-esparrua izatea

Programaren indargune nagusietako bat da ez dela ekimen puntual edo diskrezionala, baizik eta euskal kirol-araudian berariaz babestutako tresna.

2/2023 Legeak, Euskal Autonomia Erkidegoko jarduera fisikoari eta kirolari buruzkoak, lurralde historikoetako foru-organoei goi-mailako kirolean sartzeko itxaropenak dituzten kirolari promesei laguntza teknikoa eta ekonomikoa emateko eskumena esleitzen die. Gainera, legeak berak kirolari promesa gisa definitzen ditu goi-mailako kirolarien zerrendetako kide izan gabe maila horretara iristeko itxaropen oinarrituak dituztenak. Horrek programari eskumen-oinarri sendoa ematen dio eta izendapena kirol-errendimenduari laguntzeko politika publiko baten barruan kokatzen du, ohorezko aitorpen hutsa izan beharrean.

2. Kirol-irizpide zehatzak eta nahiko objektiboak

Deialdiak nahiko zehaztasunez ezartzen du zer emaitzek ematen duten izendapena eskuratzeko aukera.

Besteak beste, honako hauek jasotzen dira:

  • Aldez aurreko sailkapena duten nazioarteko lehiaketa ofizialetan parte hartzea
  • Espainiako Txapelketetan lortutako zenbait emaitza
  • Espainiako errekor absolutuak
  • Talde-kiroletako emaitza zehatzak
  • Euskal pilotako kontratu profesionalaren aurreko kontratua
  • Banku finkoko arraunketako emaitzak
  • Traineruen maila goreneko liga irabaztea, estropaden gutxienez %50ean parte hartuta

Aldundiaren informazio-dokumentazioak, gainera, berariaz adierazten du ez dagoela baremazio- edo puntuazio-sistemarik: baldintzak betetzen badira eta merezimendua 1. eranskinean jasota badago, kirolaria izendatu ahal izango da. Horrek sistema ulertzea errazten du eta, teorian behintzat, hautagaien arteko balorazio-desberdintasun txikiek emaitza baldintzatzeko aukera murrizten du.

3. Kirol-emaitzen eta erakunde-aitorpenaren arteko lotura zuzena

Eredua ez da mugatzen txosten subjektiboen edo etorkizuneko aurreikuspenen bidez izan daitezkeen talentuak identifikatzera. Sarbide nagusia ezarritako epearen barruan kirol-emaitza zehatz bat lortu izana da: 2025eko urriaren 1etik 2026ko irailaren 30era. Horrek abantaila garrantzitsua ematen du: izendapena egiaztatu daitezkeen kirol-ebidentzietan oinarritzen da. Gainera, eskaerarekin batera emaitza egiaztatzeko dokumentazioa aurkeztu behar da, hala nola akta ofiziala edo baliokidea, eta merezimenduaren deskribapenak lehiaketa, modalitatea, kategoria eta emaitza identifikatu behar ditu.

4. Errendimenduaren aitorpena kirol mota desberdinetan

Sistema 1. eranskinean ezarritako irizpideek baldintzatzen badute ere, ez da soilik kirol olinpiko tradizionaletara mugatzen.

Bide bereiziak aurreikusten dira honako hauetarako:

  • Kirol olinpikoetako diziplinak
  • Kirol ez-olinpikoetako diziplinak
  • Nazioarteko parte-hartzea
  • Banakako probak
  • Taldeko probak
  • Talde-kirol jakin batzuk
  • Euskal Herriko berezko modalitateak

Euskal pilotaren, banku finkoko arraunketaren eta traineruen berariazko inklusioak aukera ematen du errendimenduaren kontzeptua Gipuzkoako eta Euskal Autonomia Erkidegoko kirol-errealitatera egokitzeko. Lurralde-egokitzapen hori indargunea da, estatuko edo nazioarteko kirol-parametro homogeneoetan soilik oinarritutako eredu baten aurrean.

5. Kirol-denboralditik haratago doazen ondorioak dituen aitorpena

Izendapenak 2027ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra izango du indarra, baina Goi Errendimenduari parekatutako kirolari promesaren ziurtagiriak ondorioak izango ditu 2026/2027 eta 2027/2028 ikasturteetako prestakuntza- eta hezkuntza-neurrietarako. Hori bereziki garrantzitsua da, kirol-errendimendua kirola, prestakuntza eta hezkuntza bateratzeko aukerarekin lotzen duelako. Beraz, programak ez du kirolaria soilik lehiaketaren ikuspegitik hartzen, baizik eta aldi berean bere ibilbide akademikoa garatu behar duen gazte gisa ere.

6. Sarbidea hainbat bidetatik izateko gaitasuna

Deialdiak aukera ematen du proposamena honako hauek aurkezteko:

  • Gipuzkoako, Arabako edo Bizkaiko kirol-federazioek
  • EAEko egoitza soziala duten kirol-klubek
  • Kirolariak berak
  • Legezko ordezkariek, adingabeen kasuan

Aniztasun hori indargunea da, sarbidea kirol-egitura bakar baten mende egotea saihesten duelako. Behar bezala egiaztatutako merezimendua duen kirolaria ez dago nahitaez bere klubak edo federazioak prozedura abiarazi nahi izatearen mende.

7. Lurralde-malgutasun handiagoa aurreko deialdiekin alderatuta

Deialdiak Gipuzkoan 2025eko urriaren 1etik erroldatuta egoteko arau orokorrari eusten dio, baina salbuespena ezartzen du EAEren barruan lurralde historikoa aldatu dutenentzat, baldin eta eskatutako aldian Euskadin etenik gabeko bizilekua egiaztatu badezakete.

Hobekuntza esanguratsua da kirolarien mugikortasunaren ikuspegitik. Esaterako, Bizkaitik edo Arabatik Gipuzkoara lekualdatu den gazte bat ez da automatikoki kanpoan geratuko administrazio-egoitzaren aldaketagatik.

8. 2012an edo ondoren jaiotako kirolarientzako berariazko bidea ezartzea

Deialdiak 2003 eta 2011 artean jaiotzea ezartzen du arau orokor gisa, baina salbuespena jasotzen du 2012an edo ondoren jaiotako kirolarientzat, baldin eta dagokien adinaren gainetik dagoen kategoria batean merezimendua lortu badute, kadete-kategoriatik aurrera, eta Lurralde Federazioaren txostena eta Aldundiaren baimena badituzte. Horri esker, kirol-heldutasun aurreratuko kasu bereziak sar daitezke, adin txikiagoko kirolarientzat sarbide orokorreko bidea bihurtu gabe.

9. Merezimendutzat benetan zer hartzen den argiago zehaztea

Deialdiak berariaz ezartzen ditu merezimendutzat hartzen ez diren egoera ugari: Espainiako Kopak, autonomia-erkidegoetako txapelketak, unibertsitate-txapelketak, kluben araberako lehiaketa jakin batzuk, jaiotza-urtearen araberako barne-sailkapenak, aurretiazko sailkapenik gabeko nazioarteko lehiaketak edo bost herrialde baino gutxiagokoak, etab. Zurruntasun horrek ahuleziak ere sortzen baditu ere, sistemaren segurtasunaren eta ulermenaren ikuspegitik indargunea da: kirolariak nahiko zehatz jakin dezake zer emaitza diren garrantzitsuak eskaera aurkeztu aurretik.

Ahuleziak

1. Uneko emaitzak gehiegi baldintzatutako sistema

Kontzeptuaren ikuspegitik, ahulezia nagusia «kirolari promesa» kontzeptuaren eta hura identifikatzeko erabiltzen den sistemaren artean dagoen nolabaiteko tentsioa da. 2/2023 Legeak kirolari promesa goi-mailara iristeko itxaropen oinarrituak dituen kirolari gisa definitzen du. Hala ere, 2027ko deialdiak, batez ere, kirol-emaitza zehatzak erabiltzen ditu sarbide-bide gisa. Horren ondorioz, goranzko ibilbide argia, gaitasun bikainak eta goi-errendimendurako potentziala dituen kirolaria kanpoan gera daiteke, 1. eranskinean ezarritako emaitzetako bat zehazki lortu ez duelako. Beste modu batera esanda: sistemak goi-mailako emaitza jakin batzuk oso ondo identifikatzen ditu, baina emaitza horietara oraindik iritsi ez den kirol talentua okerrago identifika dezake.

2. Ibilbide-maila desberdinak aitortzeko baremorik ez izatea

Puntuaziorik ez izateak prozedura sinplifikatzen du, baina kirol-egoera desberdinak bereizteko aukera ere kentzen du.

Ez dago honako hauek haztatzea ahalbidetzen duen eskalarik:

  • Emaitza kopurua
  • Kirol-aurrerapena
  • Erregulartasuna
  • Adina
  • Modalitatearen zailtasuna
  • Parte-hartze maila
  • Urteetako bilakaera
  • Nazioarteko ibilbidea
  • Etorkizuneko potentziala

Logika, funtsean, bitarra da: irizpidea betetzen da edo ez da betetzen. Hori bereziki problematikoa izan daiteke kirolari baten ibilbidea postu bakar batean behar bezala laburbildu ezin den kiroletan.

3. Kirol-irizpide oso murriztaileak zenbait kiroletan

1. eranskinak atalase oso zehatzak ezartzen ditu. Diziplina olinpikoetan Espainiako Txapelketako lehen hiruren artean egotea eskatzen da; diziplina ez-olinpikoetan, berriz, lehen bien artean. Beste egoera batzuetan, are baldintza zehatzagoak eskatzen dira. Ondorioz, diskriminazio-gaitasun handia duen sistema sortzen da, baina atalasearen azpitik berehala dauden eta antzeko goi-mailako potentziala izan dezaketen kirolariak kanpoan uzteko arriskua ere badu. Esaterako, hirugarren eta laugarren postuaren arteko aldea kirolaren ikuspegitik eta objektiboki txikia izan daiteke, baina administratiboki erabakigarria.

4. Modalitate bakoitzaren lehiaketa-egiturarekiko mendekotasuna

Irizpideek ez dute zertan esanahi bera izan kirol guztietan. Espainiako Txapelketan lortutako bigarren postu batek zailtasun-maila oso desberdinak adieraz ditzake, honako hauen arabera:

  • Parte-hartzaile kopurua
  • Lehiaketa-egitura
  • Kategoriak egotea edo ez egotea
  • Kirolarien lurralde-kontzentrazioa
  • Lizentzia kopurua
  • Sailkapen-sistema
  • Lehiaketen maiztasuna

Deialdia arazo hori neurri batean konpontzen saiatzen da berariazko irizpideen bidez, baina funtsean emaitza ofizialetan oinarritutako egitura mantentzen du.

5. Kirol-ibilbiderako garrantzitsuak izan daitezkeen emaitza ugari baztertzea

1. eranskinak ezartzen du Espainiako Txapelketak hartzen direla kontuan, eta ez Espainiako Kopak, autonomia-erkidegoetako txapelketak, unibertsitate-txapelketak edo antzeko txapelketak. Klub edo talde bidezko zenbait lehiaketa ere kanpoan geratzen dira. Horrek ahulezia bereziki garrantzitsua sortzen du kirol-maila benetan neurtzen duen lehiaketa deialdiak aukeratutako formatuarekin bat ez datorren kiroletan. Sistema argia da, baina araudiaren argitasunak kirolean dauden lehiaketa-egituren aniztasunarekiko sentikortasun txikiagoa eragin dezake.

6. Estatuko selekzioaren kontzentrazio eta teknifikazioak merezimendutzat ezabatzea

Hau da 2027ko berritasun nagusietako bat. Estatuko selekzioarekin egindako kontzentrazioak eta teknifikazioak ez dira merezimendutzat hartuko. Nazioarteko zenbait lehiaketatan benetako parte-hartzea aitortzen da, baina ez kontzentrazio edo teknifikazio batean egote hutsa. Lehiakortasun-zorroztasunaren ikuspegitik erabakia uler daiteke: nazioartean lehiatzeak deitua izatea baino maila handiagoa egiaztatzen du. Hala ere, etorkizuneko proiekzioaren adierazle bat galtzea ere badakar, bereziki gazteen kategorietan, federazioek kontzentrazio eta teknifikazio horiek erabiltzen baitituzte talentua identifikatzeko, nazioarteko emaitzak lortu aurretik.

7. Dokumentazio- eta administrazio-karga handia

Eskaera alderdi batzuetan sinplifikatu bada ere, prozedurak dokumentazio garrantzitsua egiaztatzea eskatzen du.

Kasuaren arabera, honako hauek behar izan daitezke:

  • Akta ofiziala edo sailkapena
  • Euskal lizentzia
  • Berariazko baimena
  • Selekzioaren deialdi ofiziala
  • Nazioarteko emaitzak
  • Egutegi ofizialaren egiaztapena
  • Gutxienez bost herrialderen parte-hartzearen justifikazioa
  • Errekorraren homologazioa
  • Kontratu profesionalaren aurreko kontratua
  • Erroldatze historikoaren ziurtagiriak
  • 2012tik aurrera jaiotako kirolarientzako federazioaren txostena

Administrazio-egitura txikia duen federazio edo klub batentzat, zama hori benetako oztopo bihur daiteke.

8. Beste autonomia-erkidego batera lizentzia aldatzeak izendapena galtzea ekar dezake

Araudiak ezartzen du izendapena baliogabetu ahal izango dela kirolariak indarraldian bere federazio-lizentzia beste autonomia-erkidego batera eramaten badu. Neurriak programarekiko lurralde-lotura babesten du, baina goi-errendimenduko kirolariek izaten duten mugikortasun naturalarekin talka egin dezake. Entrenatzeko edo lehiatzeko beste lurralde batera joan behar duen gazte batek bere kirol-beharren eta kirolari promesa izaten jarraitzearen artean erabaki beharreko egoera izan dezake.

9. Kirolariak hurrengo maila lortzen duenean desagertu daiteke haren egoera

Deialdiak kanpoan uzten ditu jada Goi Maila absolutuko kirolariak direnak edo horretarako merezimenduak dituztenak. Gainera, kirolari promesak ondoren baldintza hori lortzen badu, promesa izendapena galtzen du. Administrazioaren ikuspegitik, bi kategoriak bereiztea koherentea da. Hala ere, berezitasun bat sortzen du: kirolariaren kirol-arrakasta handienak promesa-izaera desagertzea eragiten du. Horrek erakusten du programa tarteko maila gisa diseinatuta dagoela, eta ez kirolaria elite-rako trantsizio osoan zehar laguntzeko sistema jarraitu gisa.

10. Deialdia, funtsean, izendapen-sistema da, eta ez berariazko dirulaguntza-deialdi bat

Puntu hau garrantzitsua da. Oinarrien xedea kirolari promesak izendatzeko prozedura arautzea da, eta ez dokumentu honetan kirolari bakoitzari lotutako banakako diru-kopuru bat ezartzea. Beraz, komeni da publikoki deialdia zuzenean dirulaguntza ekonomiko bat balitz bezala ez aurkeztea. Haren balio nagusia kirolari promesa izatearen aitorpena eta erakunde-izaera dira, izaera horri lotutako ondorioekin batera.

Aukerak

1. Izendapena goi-errendimendurako trantsiziorako benetako ibilbide bihurtzea

Deialdiaren logikak berak aukera estrategiko bat eskaintzen du. 2/2023 Legeak kirolari promesa errendimendu-kirolaren eta goi-mailaren artean dagoen espazioan kokatzen du. Beraz, programa identifikazio- eta aitorpen-sistema izatetik benetako laguntza-ibilbide bihurtu liteke. Horri esker, izendapena teknifikazio-programarekin, kirol-medikuntzako jarraipenarekin, prestakuntzarekin, laguntza psikologikoarekin, ikasketen eta kirolaren bateragarritasunarekin, orientazioarekin eta kirol absoluturako trantsizioarekin lotu liteke.

2. Kirol talentua detektatzeko sistemekin integratzea

Talentua detektatzeko eta izendatzeko mekanismoak egoteak bi fase horiek lotzeko aukera eskaintzen du. Horri esker, egungo ereduaren ahulezia nagusietako bat neurri batean konpon liteke: aitorpena neurri handi batean emaitza zehatz bat lortzearen mende egotea.

3. Eskola-kirolaren, kluben, federazioen eta goi-errendimenduaren arteko trantsizioa hobetzea

Deialdia kirol-eragile desberdinen arteko topagune bihur daiteke. Federazioek, klubek edo kirolariek eurek hautagaitza aurkezteko aukera izateak egitura bakar baten mende gutxiago egongo den eredua eraikitzeko aukera ematen du.

Horrek honako hauen arteko koordinazio handiagoari atea irekitzen dio:

  • Klubak
  • Lurralde-federazioak
  • Euskal federazioak
  • Teknifikazio-zentroak
  • Ikastetxeak
  • Familiak
  • Aldundia

4. Digitalizazioa aprobetxatzea prozedura sinplifikatzeko

2027an eskaera ez da Kirol Dataren bidez izapidetuko, eta Aldundiaren egoitza elektronikora igaroko da. Aldaketa hori aukera izan daiteke prozedura modernoago bat eraikitzeko.

Esaterako, epe ertainera honako hauetara eboluzionatu liteke:

  • Partzialki betetako formularioak
  • Erroldatzearen egiaztapen automatikoa
  • Lizentzien egiaztapena
  • Federazioetako emaitzekin integrazioa
  • Aktak automatikoki kargatzea
  • Espedientearen jarraipen digitala
  • Errekerimenduen jakinarazpen automatikoak

Digitalizazioak gaur egun dokumentazioan oinarritutako prozedura askoz ere eraginkorragoa den sistema bihur dezake.

5. Kirol-errealitate desberdinetara egokitzea hobetzea

Surf, hipika, pilota, arraunketa eta traineruetarako berariazko irizpideak egoteak erakusten du ereduak dagoeneko onartzen duela kirol guztiak ezin direla modu berean neurtu. Horrek aukera ematen du etorkizuneko deialdietan kirol-familia bakoitzerako irizpide sofistikatuagoak eta zehatzagoak garatzeko, objektibotasunari uko egin gabe.

6. Adinari buruzko salbuespen berria aprobetxatzea talentu bereziki goiztiarra detektatzeko

2012an edo ondoren jaiotako kirolariak, kategoria handiagoetan lehiatzen direnean, sartzeak nolabaiteko malgutasuna ematen dio sistemari. Aldaketa hori bereziki garrantzitsua izan daiteke lehiaketa-aurrerapena lehenago gertatzen den kiroletan. Gainera, salbuespena Lurralde Federazioaren abalarekin eta Aldundiaren baimenarekin justifikatu behar denez, sarbidearen gaineko nolabaiteko kontrola mantentzea ahalbidetzen du.

7. Aitorpenaren lurralde- eta gizarte-dimentsioa indartzea

Onuradunek Gipuzkoaren irudia sustatzearekin, joko garbiarekin eta kirolaren balio positiboekin lotutako konpromisoak hartzen dituzte. Halaber, ekitaldi publikoetan, hedabideetan eta sare sozialetan, kirolari promesa gisa jarduten dutenean, euskara eta gaztelania erabiltzeko konpromisoa ezartzen da, euskarari lehentasuna emanez. Horrek aukera ematen du kirolari promesak lurraldeko kirol- eta gizarte-erreferente bihurtzeko, eta ez soilik administrazio-izaera baten onuradun.

8. Kirolari promesa izaera erabiltzea kirola eta ikasketak bateragarri egiteko

Goi Errendimenduari parekatutako ziurtagiriak prestakuntza- eta hezkuntza-neurrietarako balioa du bi ikasturtetan. Hori programaren elementu estrategiko garrantzitsuenetako bat bihur daiteke, behar bezala garatzen bada.

Aitorpenaren benetako erabilgarritasuna nabarmen handitu daiteke honako hauekin lotzen bada:

  • Ikasketen malgutasuna
  • Entrenamenduak eta ikasketak bateragarri egitea
  • Egutegiak egokitzea
  • Hezkuntza-mugikortasuna
  • Orientazio akademikoa
  • Goi-mailako ikasketetarako trantsizioa

9. Gipuzkoaren kirol-identitate propioa sustatzea

Berezko modalitateetarako irizpide espezifikoak sartzeak programaren lurralde-dimentsioa indartzen du. Euskal pilota, banku finkoko arraunketa eta traineruak berariaz jasotzen dira 1. eranskinean. Horri esker, programa ez da goi-errendimenduko estatuko eredu baten lurralde-erreprodukzio hutsa, baizik eta Gipuzkoako kirol-egiturara egokitutako tresna.

Mehatxuak

1. Programak sortzen ari den kirol talentuaren zati bat ez detektatzeko arriskua

Mehatxu estrategiko nagusia da ereduak jada emaitzak lortu dituztenak batez ere identifikatzea, emaitza horietara bidean argi daudenak ere detektatu beharrean. Berandu heltzen diren kiroletan, lesioak, lehiaketa-egutegi murriztuak edo nazioarteko egitura desberdinak daudenean, kirolari batek potentzial handia izan dezake, eskatutako emaitzak oraindik lortu ez baditu ere. Horrek berehalako errendimenduari gehiegi lotutako hautaketa sor dezake.

2. Goi-errendimenduko kirolaren bilakaeraren eta administrazio-irizpideen arteko desoreka

Kirolaren goi-errendimenduak etengabeko bilakaera du. Lehiaketa-sistemak, kategoriak, rankingak, nazioarteko zirkuituak eta sailkapen-prozesuak maiz aldatzen dira. Deialdiaren irizpideak behar bezain azkar eguneratzen ez badira, modalitate batzuk beste batzuk baino okerrago ordezkatuta geratzeko arriskua dago.

3. Kirolarien lurralde-mugikortasunak dakarren arriskua

Euskal lizentzia mantentzeko eskakizuna eta beste autonomia-erkidego batera transferitzen bada izendapena baliogabetzeko aukera gatazkan sar daitezke errendimenduko kirolarien gero eta mugikortasun handiagoarekin. Proiekzio handiena duten kirolariek Gipuzkoatik kanpo entrenatu beharra izan dezakete. Beraz, zenbat eta handiagoa izan haien maila, orduan eta handiagoa izan daiteke lurralde-baldintzarekin gatazkan sartzeko egoerak agertzeko aukera.

4. Beste kirol-aitorpen sistema batzuekiko lehia

Kirolari gazte bat aldi berean egon daiteke egitura desberdinen barruan:

  • Euskal federazioak
  • Espainiako federazioak
  • Teknifikazio-programak
  • Zentro espezializatuak
  • Goi-errendimenduko programak
  • Klub profesionalak
  • Programa pribatuak

Kirolari promesa izateak nahikoa erabilgarritasun argia mantendu behar du ekosistema horren barruan tresna garrantzitsua izaten jarrai dezan.

5. Goi-maila absoluturako trantsizioan jarraitutasuna galtzeko arriskua

Sistemak muga argia ezartzen du promesaren eta goi-maila absolutuaren artean. Hala ere, muga hori ahulgune bihur daiteke jarraitutasun-mekanismorik ez badago. Kirolari bat promesatik goi-mailara igaro eta lehenengo izaera formalki gal dezake, baina trantsizioa, hain zuzen ere, laguntza gehien behar duen uneetako bat izan daiteke.

6. Katalogo ofizialaren aldaketen ondorioz modalitateak edo diziplinak baztertzeko arriskua

Deialdiak Eusko Jaurlaritzaren katalogoan aitortutako modalitate eta diziplinak soilik hartzen ditu kontuan, 16/2006 Dekretuari eta haren aldaketei dagokien katalogoan. Horrek segurtasun juridikoa ematen du, baina kanpo-mendekotasuna ere sortzen du. Kirol-modalitate berriak, diziplina berriak edo lehiaketa-egitura berriak agertzeak desoreka sor dezake kirol-errealitatearen eta administrazio-katalogoaren artean.

7. Lehiaketa-egitura desberdinek eragindako desberdintasun-arriskua

Kirol-emaitzek ez dute zertan esanahi bera izan modalitate guztietan. Parte-hartze handia, nazioarteko egutegi zabala eta lurralde-ezarpen sendoa dituen lehiaketa-egitura batek aukera gehiago eskaintzen ditu emaitza jakin batzuk lortzeko, ekitaldi gutxi edo parte-hartzaile gutxiago dituen beste egitura batek baino. Beraz, irizpide zurrunak erabiltzeak modalitateen arteko desberdintasunak eragin ditzake, nahiz eta desberdintasun horiek kirol-potentzialean benetako baliokidetasunik ez adierazi.

8. Administrazio-konplexutasunak balizko eskaera baliodunen kopurua murrizteko arriskua

Prozedurak dokumentazio ugari eskatzen du eta epea itxia da, 2026ko urriaren 23an amaitzen dena. Gainera, Aldundia eskaera aurkezten duenarekin komunikatzen da, eta ez nahitaez zuzenean kirolariarekin.

Horrek arazoak sor ditzake honako egoeretan:

  • Klubak eta kirolariak uste izatea besteak aurkeztu behar duela eskaera
  • Dokumentazioa falta izatea
  • Errekerimendu bati garaiz ez erantzutea
  • Klubak administrazio-langilerik ez izatea
  • Familiak prozedura ez ezagutzea

Beraz, eragileen arteko koordinazioa funtsezkoa da.

9. Muga-kasuetan arbitrariotasunaren pertzepzioa sortzeko arriskua

Irizpideak objektiboak badira ere, beti egon daitezke ezarritakoaren mugan dauden egoerak.

Adibidez:

  • Hirugarren postua diziplina ez-olinpiko batean
  • Ezaugarri bereziak dituen nazioarteko lehiaketa bateko emaitza
  • Kategoria ofizialarekin bat ez datorren kategoria bateko sailkapena
  • Taldeko emaitzen eta talde-kiroletako emaitzen arteko bereizketa
  • Modalitate jakin baten aitorpena
  • Lehiaketa batek nazioarteko baldintzak betetzen dituen interpretatzea

Baremo ezak kasu argiak sinplifikatu ditzake, baina ez ditu nahitaez ezabatzen mugako kasuetan sor daitezkeen interpretazio-arazoak.

10. Kirolarien identitatearen jendaurreko esposizioa

Izendapena onartzeak identitatea Gipuzkoako Aldizkari Ofizialean argitaratzeko baimena ematea dakar. Argitalpen ofizialak gardentasuna eta segurtasun juridikoa ematen ditu, baina jendaurreko esposizioa ere badakar, bereziki adingabeak edo oso gazteak direnean. Hori dela eta, sistemak berariazko eta idatzizko baimena eskatzen du.

Ondorio estrategikoa

Gipuzkoako Kirolari Promesen izendapenerako oinarri arautzaileek eta 2027rako deialdiak eredu sendoa aurkezten dute erakunde- eta lege-ikuspegitik, kirol-irizpide argiekin eta kirolari gazteen kirol-emaitza garrantzitsuak aitortzeko gaitasun handiarekin. Hala ere, ereduaren erronka nagusia lortutako errendimendua aitortzearen eta oraindik goi-errendimendu bihurtzeko prozesuan dagoen talentua detektatu eta laguntzearen arteko aldea da.

2027ko deialdiak sistemaren egokitzapen handiagoa helburu duten aldaketak sartzen ditu: adinari eta erroldatzeari buruzko zenbait baldintza malgutzen ditu, kirol-egoera jakin batzuk jasotzen ditu eta administrazio-prozedura berrantolatzen du. Baina, aldi berean, merezimendu zehatz, egiaztagarri eta erraz objektibatzeko modukoetan oinarritutako filosofia mantentzen du. Horrek tentsio nagusi bat sortzen du: sistema zenbat eta objektiboagoa eta itxiagoa izan, orduan eta segurtasun handiagoa eskaintzen du baldintzak nork betetzen dituen erabakitzeko; baina zenbat eta itxiagoa izan, orduan eta handiagoa da irizpide horietan zehazki sartzen ez diren talentu-ibilbideak ez hautemateko arriskua.

Horregatik, programaren erronka estrategiko nagusia ez dirudi aitortutako kirolari kopurua handitzea denik, baizik eta talentuaren detekzioaren, errendimenduaren, promesa gisa izendatzearen eta ondorengo goi-mailarako trantsizioaren arteko lotura hobetzea.

Diagnostiko laburtua

Erakunde-ikuspegitik sendoa, juridikoki egituratua eta kirolaren ikuspegitik objektibagarria den eredua da, baina emaitza zehatzek oso baldintzatua eta talentua goi-mailara bidean detektatzeko, jarraitzeko eta laguntzeko hobekuntza-marjinarekin.

Indarguneak: lege-esparru sendoa, erakunde-aitorpena, kirol-irizpide argiak, merezimenduen egiaztapen objektiboa, modalitate espezifikoetara egokitzea, hezkuntza-ondorioak eta lurralde-lotura.

Ahuleziak: irizpideen zurruntasuna, baremorik eza, une jakin bateko emaitzarekiko mendekotasuna, dokumentazio-karga, zenbait lehiaketa-emaitzaren bazterketa, euskal lizentziarekiko mendekotasuna eta etorkizuneko potentziala baloratzeko gaitasun mugatua.

Aukerak: izendapena goi-errendimendurako benetako ibilbide bihurtzea, talentuaren detekzioarekin lotzea, prozedura digitalizatzea, klub-federazio-Aldundiaren arteko koordinazioa hobetzea, hezkuntza eta kirola bateragarri egitea indartzea eta irizpideak modalitateen bilakaerara pixkanaka egokitzea.

Mehatxuak: kirolarien mugikortasuna, goi-errendimenduaren bilakaera azkarra, lehiaketa-egituren arteko desberdintasuna, diziplina berrien agerpena, beste teknifikazio-programa batzuekiko lehia eta emaitzetan gehiegi oinarritutako eredu batek oraindik sendotu gabeko kirol talentua kanpoan uzteko arriskua.